Google Chrome kullananların pek sevdiği faydalı bir özellik olan; yeni sekme açıldığında en sık girilen ve son kapatılan sitelerin gösterildiği açılış sayfası özelliği Google Toolbar ile Firefox'a gelmiş.

Beta sürümü olan bu Google Toolbar'ı indirdiğinizde artık yeni sekme açtığınızda boş sayfa görmek yerine en çok ziyaret ettiğiniz 9 siteyi ekran görüntüsüyle görebilecek, yan tarafta da son kapatılan ve son favorilere eklenen siteleri listeleyebileceksiniz. Google Chrome kullandığım zamanlarda oldukça işe yaradığını söylemeliyim bu açılış sayfasının.

Google'ın son zamanlarda Chrome'u ne kadar yaymaya çalıştığını biliyoruz; Google anasayfasından reklamlar, YouTube'da devamlı gördüğümüz reklamlar... Umarım bunun gibi çabalar tarayıcı pazarında köklü değişikliklerin temelini oluşturur ve son kullanıcı gerçek Internet deneyimini yaşayabilir.

Google Chrome ilk çıktığında heyecandan ellerimiz titremiş, ne yapacağımızı şaşırmıştık. Bu telaşla ancak birkaç saat sonra farkedebildik Chrome'da RSS adına hiç bir şey olmadığını.

Kendini beklediğimden hızlı geliştiren Chrome, beta olmaktan çıktıktan sonra oturup RSS sorununa da bir çözüm getirmiş sonunda. Çok yakında güncellenen Chrome'larımız ile bu özelliğe kavuşacağız. RSS ile ilgili benim aklımdaki şey, çok güzel bir Google Reader entegrasyonuydu ancak aşağıdaki ekran görüntüsünden de görüyoruz ki böyle bir şey şimdilik olmayacak.

Chrome ile görüntülediğimiz RSS'lere sayfa başındaki kutucuk aracılığıyla kendi RSS okuyucumuz aracılığıyla üye olabiliyoruz. İlk etap için sadece popüler RSS okuyucu servisler desteklenecekmiş, zamanla daha fazla okuyucuyu desteklemeyi ise planlıyorlarmış.

Özellikler halen geliştirilme aşamasında ancak bizim kullanacağımız zamanın çok uzak olmadığını düşünüyorum.

Son olarak, Chrominium geliştirici sayfalarında bu tür gelişmeleri rahatlıkla takip edebileceğinizi, metin ve görsel olarak birçok kaynağa erişebileceğinizi söylemek isterim.

Çiçeği burnunda Google Chome çıktığı günden beri (100 gün), 10 milyon aktif kullanıcıya ulaşmış. Başka bir şirket olsaydı bu başarı derdim ancak konu Google olunca sayı çok da önemli gelmiyor.

Google, çok nadir olarak beta etiketini kullanmamayı tercih ediyor ürünlerinde. Hatta tüm ürünleri göz önüne alındığında hala %40-45 kadarı beta olarak nitelendiriliyor diyebiliriz. Gmail'i düşünün en basitinden, 4 sene ve hala betada.

Neden betaların bu kadar uzun sürdüğüne dair bir Google çalışanının açıklaması var. Diyor ki,

Google olarak ürünlerimiz için belirlediğimiz çok keskin kıstaslar var. Bunlara ulaşana kadar da betadan çıkmıyoruz. Bu aşamaya kadar takımlarımız ürünü en yüksek verimine ulaştırmak için çalışıyorlar.

Bu açıklama başka yerlere çekilebilir aslında. Mesela hala betada olmayan ürünler geliştirilmiyor mu veya yavaş mı geliştiriliyor? Tabi ki de değil ancak bir Blogger ile bir Gmail'in geliştirilme sürecine baktığımızda farkı görebiliyoruz.

Konuya geri dönelim. Google Chrome betadan çıktı efendim. Üstelik en çabuk betadan çıkan Google ürünlerinden biri olarak da adını tarihe yazdırdı. Özellikle eklentilerde (Flash gibi) daha iyi stabilite ve performans alınacağı, JavaScript yorumlayıcısının çok daha hızlandığını, favoriler yöneticisinin geldiğini ve daha fazla gizlilik özelliğinin geldiği de söyleniyor.

En çok beklenen özelliklerden olan, düzgün bir RSS özelliği ve Firefox stili eklentiler de yoldaymış. Birkaç sürüm sonra afiyetle kullanabiliriz sanırım. RSS'in bu kadar gecikmesinin arkasında yatan neden bence, şahane bir Google Reader entegrasyonu ile karşılaşacağımızdan dolayı. Hep beraber bekleyelim, görelim.

Yıl sonu yaklaşmaya başlayınca, araştırma şirketleri de ürün odaklı araştırmalar yapmaya, yapılan araştırmaları açıklamaya başladılar bile. Mesleğimiz Internet, derdimiz tarayıcılar olunca, 2008' e veda etmeye hazırlandığımız şu günlerde yapılmış ufak bir araştırmayı bilginize sunayım dedim.

Konu, tarayıcı kullanım oranları olsa da, asıl işaret etmek istediğim şey çıktığı günden bu yana aldığı destekle Internet Explorer' ın en büyük rakibi olan Firefox' un ilk defa %20(biraz da üst limit olarak kabul edilen) sınırını aşması. Bu şu demek oluyor; artık etrafınızda gördüğünüz her 5 kişiden 1 tanesi mutlaka Firefox kullanıyor...

Yukarıdaki chart, Kasım ayı itibariyle tarayıcı kullanım oranlarını gösteriyor.

Firefox' un %20 barajını kırması kadar Microsoft' un ilk defa tarayıcı pazarında %70' in altına düştüğünü görebiliyoruz. Evet, Firefox bu yıl sonuna kadar öngörülen %20 limitini Kasım sonu itibariyle aşmış olsa da, -ki Ekim ayında %20' ye ulaşma sinyallerini vermişti- bunu tetikleyen bazı noktalar elbette oldu;

• Birincisi, Amerikan Başkanlık seçimleri. Duyarlı Amerikalılar ve tabi dünyanın birçok yerinden kullanıcılar Amerikan Başkanlık Seçimleri son bulana kadar seçimleri anbean takip ettiler.
• İkincisi, Şükran Günü. Ayın 26sından sonuna kadar insanlar interneti Şükran Günü ile ilgili aramalar, gezintiler için kullandılar.
• Üçüncüsü, 30 günlük kasım ayının 8.57 haftasonu gününe sahip olması.

"Tüm markette %20' yi yakalamamız Firefox için önemli bir kilometre taşı... Birkaç sene önce kimse böyle birşeyi hayal edemezken..." diyor John Lilly. Haklı da...

Evet, kim ne yaparsa yapsın, Microsoft önemli bir yenilik ya da kullanıcılarına daha yakın olduğu bir model ile yeni Internet Explorer geliştirmediği müddetçe -ki duyduklarımıza göre Internet Explorer 8 standartlara tamamen uygun olan bir tarayıcı olarak karşımıza çıkacak- Firefox istikrarlı bir şekilde pazar payını arttırmayı sürdürecektir.

Geçtiğimiz yaz TechReady konferansında Microsoftun patronlarından Ray Ozzie Microsoft adına bazı önemli açılımlarda, gelecekteki software ve internet alanındaki planlarını anlatmıştı. "Google ve Apple ürünleri kullanıcıların büyük ilgisini çekiyor. Microsoft ise Windows ve Office ile stabil bir kar oranına sahip. Microsoft olarak object oriented programlardan vazgeçmemiz imkansız. Fakat Google Apps gibi sadece internet üzerinde kalmayan, Apple ıTunes gibi bağlantı yaptığınızda işinize yarayan programlardan daha ötesini planlıyoruz. Microsoft Cloud Computing' te herşeyi bir adım daha öteye götürecek fakat masaüstü programlarından vazgeçmeden..." diyor.

Tarayıcı pazarlarından bahsederken neden birden Microsoft' a döndüm?

• Webbased oyunlar daha nitelikli hale geliyorlar gün geçtikçe. Ama kimse konsollarından vazgeçemiyor. Ya da PC oyunlarından.
• Çevrenizdeki herkesin webbased maili var ancak POP mailler hala çok popüler.
• Webbased uygulamalar masaüstü uygulamaların kalitelerini yakalamak üzere ama hala masaüstü yazılımlardan vazgeçemiyoruz.

örnekleri çoğaltabiliriz. Ne kadar çoğaltırsak çoğaltalım bu örnekleri, işaret ettikleri tek bir nokta var. Tarayıcılar...

Safari ile adından söz ettirmeye başlayan, Google Chrome ile iyice hayatımıza giren Webkit -açık kaynak web tarayıcı uygulama altyapısı- geçtiğimiz zamanlarda geliştiriciler için olan denetçi aracını yenilemişti.

Burada denetçiden kastım, Firefox'un popüler aracı Firebug gibi araçlar. Bu tür araçlarla sayfadaki tüm öğelerin en küçük detayına kadar gözlemlemesini yapabiliyor, hatta müdahale edebiliyorsunuz. Bu öğeler html elementleri olabileceği gibi, JavaScript fonksiyonları da olabiliyor.

Webkit'in denetçisi en son olarak aşağıdaki görünüme kavuştu. Tasarım olarak bir Mac arayüzünü andıran araç artık daha da güçlü. Henüz size bir Firebug kadar etkileşim sağlayamasa da geliştiricileri gelecekte daha güçlü olacağının sözünü veriyor.

Safari olsun, Google Chrome olsun veya başka Webkit kullanan tarayıcılar olsun alt yapısının Webkit olması hem son kullanıcıya sağladığı hız, hem de standartların düzgün desteğiyle geliştiricilere sağladığı kolaylıklarla gelecekte eminim daha çok tercih edeceğimiz alt yapılardan olacak. Böylece tarayıcı savaşlarına, tarayıcı alt yapıları savaşları da dahil oluyor.

Firefox için yaratılmış olan Greasemonkey, sınırlarını genişletip Google'ın tarayıcısı Chrome'a da geliyor.

Bir Greasemonkey script geliştiricisi ve Google programcısı olan Aaron Boodman, Greasemonkey'in Chrome sürümü için çalışmalara başlamış. Bu akıllıca hamle Greasemonkey'in gücünden vazgeçemeyen kullanıcıların Chrome'a bir şans vermesini sağlayacak ve Chrome sadece bir tarayıcı olmaktan çıkacak. Belki de bu Chrome eklentilerinin önünü açacak.

Bildiğiniz üzere Greasemonkey, her hangi bir web sitesini kullanıcı tarafında dilediğiniz gibi değiştirmenize yarıyor. Örneğin tarayıcı üzerinden oynanan oyunlara makrolar geliştirebiliyor veya GMail'e bambaşka bir görünüm kazandırabiliyorsunuz.

Hızından dolayı bir süredir Google Chrome ile vakit geçiriyordum. Bir süre önce çoğumuzun duyduğu Live.com Cashback programına artık dahil olabileceğim için, bir video kamerayı araştırmak için Chrome ile Live.com'a erişmeye çalıştığımda aşağıdaki hata ile karşılaştım:

Hata Live.com'a erişmeye çalışırken çok fazla yönlendirme olduğunu söylüyor. Yönergelerde gösterdiği üzere acaba gerçekten cookie'lerimde mi bir sorun var diyip, bir de Türk'lük yaparak hem cookie'leri hem de cache'i temizleyeyim dedim ancak sorun gitmez oldu.

Bu durumda sizin aklınıza ne gibi ihtimaller geliyor? Google-Microsoft kavgası mı yoksa gerçekten tarayıcıyla ilgili bir sorun olduğu mu?

Dun bahsettigim, Google'in tarayicisi bugun oldukca hizli bir sekilde beta surumuyle bizlerle. Eger hala indirmediyseniz siz de buradaki adresten indirip, denemeye baslayabilirsiniz.

Her ilgili blogger gibi ben de bu yaziyi Chrome uzerinden yaziyorum ve iste yorumlarim:

1. Evet, Chrome gercekten hizli.
2. Chrome'un arayuzu oldukca kullanisli gorunuyor.
3. Neden bilmiyorum ancak Chrome SiberKultur'deki yorum butonlarini (baglanti eklemek, yazi formatini degistirmek icin kullandiklarimiz) gostermiyor!? Sanirim document.write desteklenmiyor.
4. Chrome uzerinde RSS ile ilgili bir seyler goremeyen tek kisi ben degilim sanirim.
5. Firefox uzerinden bir sekmeyi surukle birak yaparak Chrome'a atabiliyorsunuz!
6. Adres satirina about:memory yazinca hafiza kullanimini detayli olarak gorebiliyorsunuz.
7. Chrome'un kendine ait bir islem yoneticisi var, sanki bir isletim sistemi gibi!
8. Adres satirina about:stats yazinca bazi istatistiki bilgileri gorebiliyorsunuz.
9. Nedense Chrome'un sifre hatirlayayim mi sorusu, sayfa yenilendikten sonra cikiyor. Hatali sifre girdiginizde bu sacma bir davranis gibi algilanabiliyor.
10. Arayuz oldukca minimalist olmus, boylece asil islev, gezdigimiz sayfanin daha fazla alanini gorebilmek one cikmis: super.
11. Eger www.google.com'a gidip, yukaridan maps (haritalar)'i yeni sekmede acarsaniz sayfa patlamis bir sekilde aciliyor! Direk giderseniz bir sorun yok gibi. Hadi ama Google!
12. Chrome, Acid2 testini sorunsuz gecerken, Acid3 testinde 100 uzerinden 78 puan aldi.

Sonuc olarak soylemeliyim ki Chrome su an icin pek de tercih edeceğim bir tarayici olmayacak. Google oldukca fazla deneyime sahip bir firma ve beklentilerim cok daha yuksek oluyor boyle urunler cikardiginda. Son olarak E Google madem WebKit'i kullaniyorsun, neden Safari'den biraz kopya cekip harfleri yumusatma (anti aliasing) ozelligiyle gelmedin?

Seneler sonra bakip, aa Chrome'un ilk surumu boyleymis demek icin bir ekran goruntusu:

Google telefonu yolda, peki ya yıllardır beklediğimiz Google Browser?

Google herkesin konuştuğu gibi GBrowser isminin aksine Google Chrome adlı bir tarayıcı çıkartacak. Üstelik tam da beklediğimiz gibi.

Google Chrome, alıştığımızın aksine bir çizgi roman havasıyla tanıtılıyor. 38 sayfalık çizgi romanı Scott McCloud çizmiş. Google Chrome hakkında beni en çok heyecanlandıran şey WebKit tabanlı olacak olması. Biliyorsunuz WebKit, benim favori tarayıcım olan Safari'nin de temelini oluşturuyor ve çok güzel özelliklere sahip.

Gelişmiş sekmeler

Google Chrome diğer modern tarayıcıların aksine açılan her sekme için farklı işlem yönetimi yapacak. Yani tüm tarayıcı tek bir işlemden değil, her sekme ayrı ayrı olacak. Bu sayede eğer bir web sitesi yüzünden tarayıcı göçmeyecek, sadece o sekme kapatılacak. Biz de görev yöneticisinden her birini ayrı ayrı kapatabileceğiz.

Bu tarayıcının ilk başta daha fazla ram kullanması manasına geliyor ancak, kullanımla artan zamana bakıldığında ram kullanım oranı çok büyük artışa uğramayacak. Yani Firefox gibi ilk açıldığında az ram yiyen fakat 2 saat sonra ram kullanımı 200Mbların üzerine çıkan bir görüntü oluşmayacak.

WebKit

Söylediğim gibi Google Chrome WebKit'i kullanacak. WebKit bildiğimiz kadarıyla JavaScript yorumlamasında şu an diğer tarayıcılara göre oldukça iyi bir hıza sahip. Bunun yanında Google işleri daha da hızlandırmak için kendi JavaScript sanal makinesini de yapıyor. İsmi V8. V8 ile JS yorumlamaları daha gelişmiş ve akıllı olacak.

Kullanıcı deneyimleri

Google Chrome ile geleneksel tarayıcı arabiriminde de farklılıklar olacak. Mesela sekmeler menülerin altında değil, pencerenin en üstünde olacak. Her biri ayrı bir programmış gibi.

Ayrıca Omnibox adını verdikleri bir teknoloji sayesinde adres tanıma sistemi daha da gelişecek. Normalde adres tanımlama özelliği daha önce gezdiğiniz web sitelerinin adreslerini gösterirken, Omnibox hem önceden gezdiklerinizi hem de Firefox'daki Google arama kutusunda olduğu gibi önerilerini gösterecek. Siz o web sitelerini ziyaret etmeseniz bile. Bu önerileri de sık kullanılan, popüler siteler için yapacak.

Güvenlik

Şu an halihazırda Safari'de bulunan, IE8'de de duyurulan süper gizlilik modu (Opera kullanıcıları, Opera'da da var mı?) sayesinde bu moddayken gezdiğiniz web sitelerinin hiç bir bilgisini kaydetmeme özelliki Google Chrome'da da olacak. Bunun adı ise Incognito olacak. Bazıları buna porno-modu da diyor :)

Ayrıca zararlı içeriğe sahip sitelerin veritabanı da devamlı güncellenecek, hatta herkesle paylaşılacak.

Firefox?

Peki Firefox ne olacak? Google'ın yıllardır çocuğu gibi destek çıktığı Firefox, Google Chrome ile artık üvey evlat muamelesi mi görecek? Yoksa Firefox büyüdü, artık kendi başının çaresine mi bakacak? Bunu elbette zaman gösterecek ancak tarayıcı savaşları her zamankinden daha kanlı olacak gibi. Bildiğim tek şey, Google'ın dünyayı yönetmeye çalışıyor olduğu!